Głogi -lecznicze piękności w zasięgu ręki

Rodzina: ROSACEAE – różowate

Rodzaj: CRATAEGUS – głóg

Gatunek: CRATAEGUS MONOGYNA – głóg jednoszyjkowy; CRATAEGUS LAEVIGATA – głóg dwuszyjkowy; CRATAEGUS ×MEDIA – głóg pośredni

Inne nazwy: babi mąka, dębowe gruszki, kolidupa, zajęcze gruszki[1], Babicha, ciernie białe, głożyna, głóg krzyżowy[2] (PL), biancospino = głóg (IT), Weißdorne (GER).

Synonimy i nazwy potoczne: głót, głuch, głów.

1

Odnoszę wrażenie, że wiele roślin, które codziennie mijamy w drodze do pracy, szkoły czy idąc na codzienne zakupy, jest zwyczajnie niedocenianych. Tak też jest z głogami. Piękne, aczkolwiek niepozorne drzewa lub gęste krzewy są skarbnicą dobrodziejstw natury. Przy dzisiejszym tempie życia często pojawia się stres, a w dalszej konsekwencji także choroby serca. Szukamy wtedy pomocy u lekarza i stosujemy leki, które nie mają nic wspólnego z naturalnymi medykamentami. A za takie można uznać właśnie kwiatostany i owoce głogu. Jednak to nie wszystko. Głogi pięknie prezentują się zarówno w naszych ogrodach, jak i w przestrzeni miejskiej. W dodatku zapewniają źródło pokarmu dla tak lubianych przez nas ptaków, a ze względu na liczne kwiaty chętnie odwiedzane są przez pszczoły.

Na terenie Polski najczęściej spotykamy trzy gatunki głogów: jednoszyjkowy, dwuszyjkowy oraz pośredni. Pierwsze dwa stanowią gatunki dziko występujące w rodzimej florze. Natomiast trzeci z wymienionych to mieszaniec o cechach pośrednich miedzy głogiem jedno- i dwuszyjkowy, wykorzystywany głównie ze względu na funkcje ozdobne. Zarówno kwiatostany jak i owoce głogu jedno- i dwuszyjkowego mają szerokie zastosowanie jako surowiec do produkcji wyciągów alkoholowych, wyciągów olejowych, syropów oraz przymoczek[3]. Przy czym owoc stosowany jest najczęściej do poprawy zapachu i smaku jaki ma kwiatostan głogu. Produkty działają łagodnie i długotrwale, a przy tym nie zaobserwowano skutków ubocznych przy prawidłowym ich stosowaniu. Leki  na bazie głogu mają działanie: uspokajające, łagodnie obniżają ciśnienie krwi, zwiększają przepływ krwi w naczyniach wieńcowych oraz poprawiają pracę mięśnia sercowego zwiększając jego siłę skurczu.[4] Dodatkowo owoce głogów wykorzystywane są do wytwarzania wina i dżemów.

6

W przestrzeni publicznej głogi idealnie nadają się na żywopłoty (np. w Poroninie) lub jako naturalna izolacja przestrzeni parkowej od ciągów komunikacyjnych. Poddawane systematycznym cięciom pielęgnacyjnym przez lata zachowują zwarty pokrój i są wyjątkowo żywotne. Z uwagi na posiadanie cierni o długości do 2 cm, stanowią idealne miejsce gniazdowania dla ptaków, które bez obawy przed drapieżnikami wyprowadzają lęgi. Dodatkowo głogi stosowano w celach maskujących fortyfikacji jak np. w obrębie Twierdzy Przemyśl, gdzie sadzone na wałach fortu Trzy Krzyże wraz z tarniną miały stanowić dodatkową przeszkodę w przypadku ataków.[5] Ponadto głogi sadzono w grupach przez co tworzyły tzn. „zroślaki” (np. przy ul. Gołonoskiej w Dąbrowie Górniczej), które z biegiem czasu wymagają dodatkowego zabezpieczenia. Wiązania elastyczne w koronie drzewa pozwalają zabezpieczyć drzewo przed rozłamaniem oraz pozwalają na zachowanie naturalnego pokroju drzewa bez zbędnej korekty konarów. Wadą głogów jest ich podatność na choroby oraz ataki gąsienic. Jednak barwny festiwal jaki tworzą na przełomie maja i czerwca w zupełności rekompensuje ich niedostatki. Głogi nadają się również do ogrodów naturalistycznych i nad oczka wodne. Ponadto bardzo dobrze znoszą warunki miejskie: okresowe niedobory wody, zanieczyszczenie powietrza oraz przymrozki. Im większe nasłonecznienie stanowiska tym głogi piękniej kwitną.

GATUNKI:

Głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna)

2

Gatunek rodzimy, powszechny na terenie całej Polski, głownie na niżu i pogórzu osiągający wysokość do ok. 6 m. Porasta widne lasy liściaste i mieszane oraz stanowi podstawę zarośli śródpolnych. Liście przypominają listki agrestu z uwagi na głęboko wrębną (wcięcie do 1/4 szerokości blaszki) lub klapowaną (wcięcie do 1/3 szerokości blaszki) budowę. Drobne, białe kwiaty tworzą kwiatostan w formie półbaldachów. Roślina jest owadopylna i miododajna. Pojedyncza szyjka kwiatu stała się podstawą dla określenia nazwy gatunkowej. Owocem jest owalny, jasnoczerwony pestkowiec. Mięsista owoce są chętnie zjadane przez ptaki, które w naturalny sposób przyczyniają się do rozsiewania głogów. Głóg jednoszyjkowy charakteryzuje się stosunkowo powolnym wzrostem (ok. 30-60 cm na rok) i może osiągać wiek do 300 lat. Tworzy głęboki i rozległy system korzeniowy. Drzewo z powodzeniem rośnie na każdej glebie pod warunkiem, że nie jest ona zbita i mocno przesuszona. Źle znosi przesadzanie. Najpopularniejsze odmiany to: „Compacta” (odmiana o kulistym pokroju, najczęściej szczepiona na pniu), „Flexuosa” (odmiana o spiralnie powyginanych pędach, wys. 3-4 m), „Nana” (odmiana karłowata), „Punicea” (odmiana o kulistej koronie i kwiatach w odcieniu fioletu z białym wnętrzem, wys. 3-4 m), „Rosea” (stara odmiana o kwiatach pojedynczych, ciemnoróżowych z białymi nasadami), „Stricta” (odmiana o wąskim, strzelistym pokroju; wys. 4-6 m), „Variegata” (odmiana o marmurowo pstrych liściach, wys. 3 m), „Xanthoclada” (odmiana o jasnożółtej korze, wys. 2 m).

3

Głóg dwuszyjkowy / zajęczy (Crataegus laevigata)

7

Krzew lub niskie drzewo, z reguły niższe od głoga jednoszyjkowego. Gatunek naturalnie występujący w Europie, w Polsce zajmuje tereny niżu i pogórza. Osiąga wysokość do ok. 4 m, a w sprzyjających warunkach dożywa do 200 lat. Kształt blaszki liściowej jest zmienny (głównie szerokoeliptyczny lub odwrotniejajowaty), ale posiada od 3 do 5 klap. Owoce z dwoma lub trzema orzeszkami. Do najcenniejszych odmian należą: „Alba Plena/Plena” (odmiana o gęstych, pełnych, białych kwiatach, wys. 3-5 m), „Crimson Cloud” (odmiana o kwiatach pojedynczych, czerownych z białym środkiem, wys. 3-5 m), „Gireoudii” (odmiana o pstrych liściach, silnie owocująca, wys. do 5 m).

6

Głóg pośredni (Crataegus ×media)

4

Za najpiękniejszą odmianę głogu pośredniego uznaje się „Paul’s Scarlet”. Ciemnoróżowe. pełne kwiaty zebrane w baldachy przyciągają wzrok już pod koniec maja. Natomiast przebarwiające się na żółto liście oraz czerwone owoce stanowią ozdobę jesienią. W sprzyjających warunkach głóg pośredni osiąga wysokość około 6 m i ma stosunkowo regularną koronę. Drugą popularną odmianą jest „Rubra Plena”. Jest to odmiana o ziemnozielonych liściach, która wytwarza pełne, ciemno-różowe kwiaty, zebrane w wierzchotki. Roślina osiąga wysokość do 5 m i nie ma zdolności wytwarzania owoców. Źle znosi przycinanie. Wyhodowano również odmiany o białych kwiatach: „Alboplena” oraz „Candidoplena” jednak nie są popularne na rynku krajowym.

5

 

 Materiały pomocnicze:

[1] http://www.luczaj.com/rocznik%20dendrologiczny%202008.pdf
[2] Jadwiga Anioł-Kwiatkowska, Kwiaty Lecznicze, WSiP, Warszawa 1992
[3] Ibidem
[4] https://www.doz.pl/ziola/p5515-Glog_jednoszyjkowy_Glog_dwuszyjkowy
[5]
ftp://e-samorzadowiec.pl/przemysl%20ewa/do%20nagrania%20na%20plyte/Twierdza%20Przemysl%20Zniesienie/OPIS%20TECHNICZNY%20ZNIESIENIE.pdf

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Rozpocznij
%d blogerów lubi to: