Sosnowiecka Górka Środulska

Od 1991 roku sosnowiecka Górka Środulska przeszła niezwykłą przemianę. Niegdyś pozostałość po polach uprawnych zlikwidowanego PGR-u, a teraz teren rekreacyjno-wypoczynkowy oraz miejsce największych inwestycji w mieście. Czym jest? Gdzie się znajduje? Jakie inwestycje zrealizowano lub czekają na realizację? O tym napiszę w dalszej części.

35
Sosnowiecka Górka Środulska widziana z lotu ptaka. [Zdjęcia lotnicze dla Przyrody dla Sosnowca wykonał Robert Neumann z From the Sky]

Górka Środulska – charakterystyka terenu
Teren Górki Środulskiej obejmuje obszar pomiędzy ulicami: Blachnickiego, Bora-Komorowskiego, Zaruskiego i częściowo 3 Maja w Sosnowcu, tym samym wchodzi w skład Parku Środula. Na opisywanym przeze mnie terenie występuje zarówno zieleń wysoka (drzewa) jak i niska (krzewy, trawy, rośliny zielne). W dużej mierze stanowi ona  roślinność ruderalną. Niemal cały obszar ma charakter zdegrodowanego nieużytku. Urządzony teren stanowi północno-zachodnia część, gdzie znajduje się siedziba MOSiR, wyciągi oraz park jordanowski.

https://www.youtube.com/watch?v=o1Ltfzzgrec

Dla mnie, jako osoby zajmującej się ogólnie pojętą przyrodą, istotne jest to jakie rośliny i zwierzęta można tam odnaleźć. Dlatego wybrałem się w teren, aby sprawdzić „co w trawie piszczy”. Jako punkt wyjścia obrałem sobie informację o tym, że spora część roślinności nasadzona była po 1991 roku. Pozostałe rośliny stanowiły efekt naturalnej sukcesji. Obecnie teren to gęsto porośnięty nieużytek z dominującym udziałem drzew z gatunków: wierzba iwa, wierzba krucha, robinia akacjowa, brzoza brodawkowata, brzoza papierowa, klon jesionolistny, klon jawor, klon srebrzysty, klon pospolity, klon polny, jabłoń dzika, jesion wyniosły, jesion pensylwański, dąb szypułkowy, dąb czerwony, wiśnia ptasia, śliwa domowa, głóg jednoszyjkowy, kasztanowiec biały, jarząb pospolity, jarząb szwedzki, jarząb mączny, sosna czarna, lipa drobnolistna i szerokolistna, wiąz szypułkowy, buk pospolity, olcha czarna, modrzew europejski, topola czarna, topola biała, topola osika oraz topole nienależące do gatunków rodzimych. Stwierdziłem także obecność gatunku inwazyjnego jakim jest bożodrzew gruczołowaty. Na podstawie tabeli wiekowej wg prof. L. Majdeckiego oszacowałem wiek drzew na około 35 lat, co pokrywałoby się z moimi danymi wyjściowymi. Choć warto dodać, że niektóre z drzew (np. klony pospolite, jawory, czy topole)  mogą mieć wiek przekraczający 50 lat i prawdopodobnie stanowiły zieleń śródpolną. Wśród krzewów przeważają niewielkie skupiny: ligustru pospolitego, berberysa zwyczajnego, bzu czarnego, czy derenia świdwy. Natomiast strefy niezadrzewione zdominowały trawy oraz dwa gatunki, które mają inwazyjny charakter rozprzestrzeniania się, czyli nawłoć oraz rdestowiec.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Miłym zaskoczeniem było dla mnie stwierdzenie stanowisk gruszyczki okrągłolistnej Pyrola rotundifolia, czyli maleńkiej byliny z rodziny wrzosowatych, o owalnych listkach i delikatnych kwiatach. Jest to gatunek objęty ochroną częściową, na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2014 poz. 1409). Kwitnie od czerwca do sierpnia, więc na zdjęciach, które wykonałem nie można zobaczyć samopylnych, białych kwiatów.  Roślina ta z reguły rośnie w cienistych lasy iglastych i liściastych, a na terenie Parku Środula wyrosła na bardzo trudnym podłożu – w obniżeniach terenu, pośród gruzu i śmieci. Drugim gatunkiem, na który zwróciłem uwagę była konwalia majowa Convallaria majalis. Jest to gatunek byliny kłączowej, który znajdował się w załączniku nr 2 (lista gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową częściową), w pozycji rodzina liliowate, Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 września 2001 r. w sprawie określenia listy gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą i częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych zakazów (Dz. U. Nr 106, poz. 1176 z dnia 29 września 2001 r.), ale obecnie został z niego wyłączony.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Podczas mojego spaceru w terenie stwierdziłem obecność ptaków z gatunków: drozd, gołąb grzywacz, kos, kowalik, kwiczoł, kapturka, kowalik, rudzik, synogarlica turecka, sikora modra, sikora bogatka, sójka, sroka, wilga oraz zięba. Tym samym można uznać, że obszar stanowi siedlisko ptaków, gdyż art. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, definiuje siedlisko zwierząt jako obszar występowania zwierząt w ciągu całego życia lub dowolnym stadium ich rozwoju. Ssaków niestety nie widziałem, ale przy jednej ze ścieżek odnalazłem rowy odwadniające oraz zastoiska wodne, które są potencjalnym siedliskiem płazów i gadów.

W tym miejscu przyszedł czas na trochę negatywnych zdań. To co zobaczyłem przechadzając się po terenie woła o pomstę do nieba. Idealnie pasuje tu określenie: „smród, brud i ubóstwo”. Aż żal jest mi było na to patrzeć. Dziwię się, że przyroda daje sobie tam radę. W ostatnim czasie byłem tam 4 razy. Po co? Dlatego, żeby ocenić, czy są to incydentalne przypadki, czy długotrwała praktyka. Niestety to co tam można odnaleźć, wskazuje na to, że ludzie zrobili sobie z tego obszaru „darmowe wysypisko śmieci”. Nie trzeba daleko wchodzić, aby znaleźć odpady komunalne, gruz, pozostałości ognisk, części ze sprzętu agd/rtv, szkło, plastik, metalowe pręty… do wyboru do koloru… Późnym popołudniem strach tam wchodzić… Przez lata zaniedbań teren niszczeje i śmiem nawet stwierdzić, że niektóre jego rejony stanowią zagrożenie dla ludzi i zwierząt.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Park jordanowski

Po wyjściu z niezagospodarowanej części sosnowieckiej Górki Srodulskiej wyszedłem do parku jordanowskiego. Jest to inwestycja, która rozpoczęła się  jesienią 2017 roku, a do użytku oddano teren na początku 2018 roku. Jest więc to trzeci tego typu obiekt w mieście. Pierwszy z nich znajduje się w zabytkowej części Parku Sieleckiego, a drugi zlokalizowano w parku w dzielnicy Kazimierz i został oddany do użytku w grudniu 2016 roku.

Realizacja zadania pn. „Budowa Ogrodu Jordanowskiego Środula”, nie przebiegała jednak bez problemów. Lokalne media podawały, że wykonawca borykał się z problemami technicznymi oraz niekorzystną pogodą. Tworzywa, z których miały być wykonane poszczególne elementy strefy dla dzieci, wymagały odpowiedniej temperatury przy montażu. Stosowano więc specjalne namioty, które miały zapewnić ochronę poliuretanowej nawierzchni pod urządzeniami do zabawy. Po uporządkowaniu systemu ścieżek i zakończeniu prac przy rozległym placu zabaw dla dzieci, inwestycja warta 2,8 mln zł została zakończona. Wśród urządzeń znalazły się np. kompleks lineariów z wieżą, bujaki, karuzele, zjeżdżalnie, urządzenia sprawnościowe czy huśtawki. Ogród jordanowski z pewnością zadowoli użytkowników, którzy poszukują odrobiny wytchnienia od miejskiego zgiełku, między innymi dlatego, że został podzielony na trzy części i dostępny jest przez cały rok.  Dodatkowo obok siedziby MOSiR znajduje się wyciąg, który jest atrakcją dla osób czynnie uprawiających sporty zimowe. Mnie za to interesowało jaka zieleń uzupełniła tę przestrzeń. Wśród alejek zasadzono ciągi drzew z gatunków: klon pospolity „Royal Red” i głóg pośredni „Paul’s Scarlet”, które uzupełniono krzewami z gatunku sosna kosodrzewina. Szczególnie cieszą mnie głogi, które bardzo lubię za ich różowe kwiaty.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Zagłębiowski Park Sportowy

Nie da się ukryć, że w ostatnich latach bardzo głośno stało się o sosnowieckiej Górce Środulskiej za sprawą projektu Zagłębiowskiego Parku Sportowego. Miesiącami trwała „batalia” o to, gdzie należy umiejscowić obiekty sportowe. Stanęło na tym, że będzie to jednak Górka Środulska, a nie jak niektórzy myśleli teren obecnego stadionu, nieopodal zjazdu na Katowice. Dodatkowo Rada Miejska w Sosnowcu uchwaliła, w dniu 28 lutego 2017 r., Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Sosnowca dla obszaru „Środula-Park”. Uchwała Nr 548/XLII/2017 jest ogólnodostępna na Biuletynie Informacji Publicznej i zawiera opis przeznaczenia terenu. Wśród wielu informacji odnaleźć można symbol – Da.26 US, wskazujący, że teren przeznacza się na usługi sportu i rekreacji – stadion piłkarski, halę sportową, stadion zimowy oraz uzupełniająco na usługi podstawowe, urządzenia budowlane i budynki związane z obsługą techniczną obiektów sportowych (w szczególności: kasa biletowa, portiernia), obiekty małej architektury, sieci i urządzenia infrastruktury technicznej, dojazdy, ciągi piesze i ścieżki rowerowe, parkingi oraz zieleń. Realizacja inwestycji przesunięta została z czerwca 2019 roku, na początek jesieni. Związane było to m.in. z kwestiami proceduralnymi, wyborem wykonawców dla poszczególnych obiektów oraz koniecznością uzyskania zgód od Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach. Z uwagi na to, że już wcześniej interesowałem się tym tematem, postanowiłem zwrócić się do wyżej wymienionej jednostki o udzielenie informacji o gatunkach chronionych. Jak mogliście przeczytać na moim facebookowym profilu w czerwcu 2018 roku, uzyskałem odpowiedź od RDOŚ-u. Wskazano w niej, że Gmina Sosnowiec ma obowiązek przeniesienia 20% okazów gruszyczki okrągłolistnej (Pyrola rotundifolia) z południowo-wschodniej części Parku Środula w Sosnowcu, na teren Parku Tysiąclecia w Sosnowcu (dzielnica Milowice) lub na teren Parku Kruczkowskiego w Sosnowcu (dzielnica Stary Sosnowiec). Z moich informacji wynika, że zalecenia te zostały wykonane. Tak więc jesienią 2019 r. na terenie Górki Środulskiej rozpocznie się realizacja inwestycji polegającej na stworzeniu kompleksu sportowego wraz z przestrzenią rekreacyjną i parkową. Mam nadzieję, że kompensacja przyrodnicza, która jest nieodzownym elementem takich inwestycji, uwzględni montaż budek lęgowych dla ptaków oraz, że wykonane nasadzenia drzew będą na tyle duże, aby choć częściowo zrównoważyć ubytek powierzchni asymilacyjnej usuwanych drzew. W końcu zieleń stanowi ważną ostoję różnorodności biologicznej zarówno w krajobrazie półnaturalnym, jak i antropogenicznym, kształtuje warunki wodne i mikroklimatyczne, istotnie wpływa na poprawę stanu środowiska oraz podnosi walory estetyczne krajobrazu.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Projekt z 2016 roku, czyli I miejsce w Konkursie SARP Katowice Konkurs na Opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej Zagłębiowskiego Parku Sportowego w Sosnowcu [JSK Architekci – http://www.jskarchitects.com/projekty/zaglebiowski-park-sportowy.pl.html ]

[Zdjęcia lotnicze dla Przyrody dla Sosnowca wykonał Robert Neumann z From the Sky]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Rozpocznij
%d blogerów lubi to: