Zimowe Ptakoliczenie w Sosnowcu. Który ptak zwyciężył?

Zimowe Ptakoliczenie z Przyrodą dla Sosnowca zakończone! Za nami pierwszy spacer ornitologiczny, którego zostałem inicjatorem na terenie Sosnowca. W niedzielę 26 stycznia 2020 r. o godzinie 9:30 czekałem na wszystkich chętnych, którzy chcieli wraz ze mną policzyć ptaki na terenie naszego miasta. Miejscem zbiórki był teren obok budynku Ogrodu Botaniczno-Zoologicznego Egzotarium Sosnowiec. Do samego końca nie wiedziałem ile osób zechce poświęcić swój czas dla tej ciekawej idei. Dlatego byłem i nadal jestem wdzięczny każdej osobie, która przybyła w umówione miejsce. A trzeba przyznać, że nasza grupa była całkiem liczna i stanowiła 17 osób (15 dorosłych i 2 dzieci). Zanim opiszę przebieg spaceru, wspomnę dlaczego podjąłem się takiego działania.

25
Zapowiedź Zimowego Ptakoliczenia z Przyrodą dla Sosnowca – projekt P. Bartos

W sumie to są trzy powody. Od lat obserwuje przyrodę w naszym mieście. Niestety zauważyłem negatywny trend jakim jest zmniejszenie liczebności ptaków. Stąd też moje ostatnie działania mające na celu poprawę tej sytuacji. W V edycji Budżetu Obywatelskiego zgłosiłem projekt, w którym zaplanowałem powieszenie budek lęgowych na Niwce. Udało się to zrobić i w 2019 roku w parku zamontowano 11 budek lęgowych (różnych typów, w zależności od gatunków ptaków oraz dla wiewiórek, popielic i orzesznic) oraz karmnik dla ptaków. Kontynuując moje działania na rzecz ptaków złożyłem 17 października 2019 r. do Rady Miejskiej w Sosnowcu wniosek o utworzenie użytku ekologicznego pod nazwą „Potok Zagórski – ostoja czajki”. Obecnie czekam na jego rozpatrzenie, bo na grudniowej Radzie wniosek był wstępnie procedowany. Tak więc konsekwencją wcześniejszych inicjatyw było zgłoszenie się do OTOPu – Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków o możliwość przeprowadzenia przeze mnie spaceru ornitologicznego. W zeszłym roku miałem przyjemność brać udział w takim przedsięwzięciu, które organizowane było na terenie szopienickich stawów. Stwierdziłem, że Sosnowiczanie także powinni mieć okazję dowiedzieć się jakie ptaki zamieszkują nasze miasto. Uznałem, że najbardziej reprezentatywnym terenem będzie Park Kruczkowskiego oraz sosnowieckie Stawiki. W dniu 13 stycznia 2020 r. wpisano moje zgłoszenie na listę spacerów OTOP-u, tak więc 26 stycznia miałem okazję podzielić się swoja wiedzą z mieszkańcami Sosnowca. Warto dodać, że na terenie całego województwa śląskiego takich spacerów odbyło się tylko 13. Bardzo ucieszyło mnie zainteresowanie lokalnych mediów ptasią tematyką. Zanim doszło do ornitologicznego spaceru, udzieliłem czterech wywiadów, w tym dla: Gazety Wyborczej, Twojego Zagłębia, AntyRadia Katowice oraz TVP Katowice.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Nasz spacer rozpoczęliśmy przy budynku Egzotarium. W tym miejscu mieliśmy okazję obserwować ptaki, które są charakterystyczne dla terenów zurbanizowanych, o zwartej, często wysokiej zabudowie i niewielkiej ilości zieleni. Można było spodziewać się, że skład gatunkowy będzie stosunkowo ubogi, a jednak było kilka zaskoczeń. Poza wszechobecnymi gołębiami miejskimi, kawkami i gawronami, udało nam się wypatrzeć stada czyży, dzwońce, grubodzioby, a nawet rudziki! Być może ich obecność wynikała z bliskiej odległości Parku im. Kruczkowskiego (obecnie Park im. porucznika pilota Jana Fusińskiego). Park powstał w 1935 r. i był to pierwszy ogólnodostępny park miejski. W czasie II wojny światowej został mocno zniszczony, a w latach 1954–1956 podjęto się jego  rekonstrukcji. Niestety nie mogliśmy wejść na teren samego parku, gdyż został  on ogrodzony i trwają w nim prace zmierzające do utworzenia Zagłębiowskiego Parku Bioróżnorodności.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Idąc wzdłuż ogrodzenia w kierunku kładki nad Brynicą mogliśmy pobieżnie ocenić charakter parku. Takie tereny w miastach stanowią oazy zieleni. Mimo, że często mają mozaikowy charakter to jednak ptaki odnajdują w nich schronienie. Wszystko dzięki temu, że występują w nich wysokie drzewa, skupiska krzewów oraz rabaty i trawniki, które stanowią miejsce żerowania. W tym obszarze najczęściej widywaliśmy: gawrony, wrony siwe, sroki, sierpówki i sikory bogatki.  Uważam, że przydałoby się tutaj powiesić budki lęgowe, które zwiększyłyby liczebność dziuplaków.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Gdy doszliśmy nad Brynicę to skład gatunkowy ptaków znacząco się urozmaicił. Sama rzeka Brynica to prawy dopływ Czarnej Przemszy i przepływa przez: Miasteczko Śląskie, Świerklaniec, Piekary Śląskie, Bobrowniki Będzińskie, Wojkowice, Czeladź, Będzin, Siemianowice Śląskie, Katowice, Sosnowiec i Mysłowice. Pomijając wszechobecne gołębie, mogliśmy tutaj policzyć: kaczki krzyżówki, łabędzie nieme oraz mewy śmieszki. Ptaki te jasno wskazują, że rzeki,  bardzo  korzystnie  wpływają  na  zwiększenie  różnorodności awifauny w miastach. Niestety podczas spaceru zaobserwowaliśmy niekorzystny trend jakim jest masowe wycinanie wierzb z wałów rzeki. Jest to o tyle negatywne, że duża część ptaków utraci miejsca wyprowadzania lęgów (zarówno te gnieżdżące się w dziuplach jak i te skrywające się wśród wiklin, czyli zwartych zarośli złożonych z podrostów wierzb).

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Wędrując wałami rzecznymi mieliśmy okazję porozmawiać o naszych spotkaniach z ptakami oraz wymienić się doświadczeniami dotyczącymi ich obserwacji. Był to niezwykle pouczający i edukacyjny aspekt tego spaceru. Kiedy kierowaliśmy się w rejon ulicy Sobieskiego, napotkaliśmy kolejną kładkę, w pobliżu której radośnie ćwierkały wróble ukryte wśród berberysów i forsycji. Ta obserwacja była o tyle istotna, że w ostatnich latach stwierdzono zmniejszenie się liczebności tego gatunku. Natomiast stojąc na moście niedaleko parkingu wypatrzyliśmy kokoszkę! Jest więc to unikatowa obserwacja na terenie Sosnowca. Okazuje się, że tak wyjątkowe ptaki znajdują u nas miejsce do żerowania, odpoczynku  i  noclegu.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Nieco później skierowaliśmy się ku Stawikom, które stanowią pozostałość wyrobiska piasku. Zbiornik wodny Stawiki w Sosnowcu, przed rokiem 1960 rokiem należały do miasta Szopienice. Stolica Zagłębia przejęła te tereny na podstawie decyzji administracyjnej dotyczącej zmiany granic Szopienic. Obecnie Stawiki należą do kompleksu przyrodniczo-krajobrazowego „Szopienice-Borki” założonego w 2000 roku  (UTM CA66/67). Gdy szliśmy wyznaczona ścieżką dla pieszych udało nam się wypatrzeć drugą kokoszkę oraz gile, sójki, dzięcioły oraz modraszki. Jednak największe nagromadzenie ptaków było jeszcze przed nami.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Rozległe szuwary o różnorodnym składzie gatunkowym w strefie przybrzeżnej, dały schronienie dla łabędzi niemych i ogromnej liczby łysek! Obawiam się jednak, że wraz z wiosną ptaki te opuszczą nasze tereny z obawy przed intensywnie użytkowaną i rozwijającą się infrastrukturą sportów wodnych. Na zakończenie wycieczki przeszliśmy granicą gęstego zadrzewienia przy stawach. Tutaj ptaków było niewiele. Naliczyliśmy zaledwie kilka sikor oraz sierpówek.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Obejście całej trasy (liczącej około 2,5 km) zajęło nam niespełna dwie godziny. Na zakończenie wykonaliśmy grupowe zdjęcie. Był to finałowy moment 16. edycji Zimowego Ptakoliczenia OTOP-u i 1. edycji Zimowego Ptakoliczenia z Przyrodą dla Sosnowca. W tym miejscu chciałbym podziękować wszystkim, którzy zechcieli mi towarzyszyć podczas tej ornitologicznej akcji. Miło było spotkać pasjonatów, którym bardzo bliski jest los ptaków. Cieszę się, że mogłem Was spotkać poza cyberprzesrzenią. Na dodatkowe podziękowania zasługuje Pan Krystian Jainta, który wsparł mnie swoją wiedzą od początku spaceru.

2
Finałowy skład Zimowego Ptakoliczenia z Przyrodą dla Sosnowca (sosnowieckie Stawiki) fot. E. Fic-Bartos

Na koniec opisu najważniejszy element. Podsumowanie liczebności ptaków jakie udało nam się wypatrzeć.

PTAKOLICZENIE w SOSNOWCU (kolejność alfabetyczna):
bogatka – 52
czyż – 54
dzięcioł duży – 2
dzwoniec – 2
gawron – 29
gil – 7
gołąb miejski – 81
grubodziób – 3
kawka – 45
kokoszka – 2
kos – 6
krzyżówka – 163
kwiczoł – 4
łabędź niemy – 16
łyska – 165
modraszka – 11
pełzacz ogrodowy – 1
rudzik – 2
sierpówka – 41
sójka – 2
sroka – 24
śmieszka – 15
wrona siwa – 14
wróbel – 21

16
Łyski – najliczniejszy ptak Zimowego Ptakoliczenia w Sosnowcu       fot. E. Fic-Bartos

Dało w sumie 24 gatunki i 760 osobników! O tytuł lidera walczyły do samego końca dwa gatunki: łyska oraz kaczka krzyżówka. Zwycięzcą okazała się łyska, która pokonała swoją rywalkę o dwie sztuki (165 do 163 osobników).

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Zimowe Ptakoliczenie jest już za nami, ale wiem, że nie była to ostatnia inicjatywa jakiej podjąłem się na terenie Sosnowca. Mam głowę pełną pomysłów, a przy Waszym wsparciu wiele z nich na pewno uda się zrealizować. Dlatego obserwujcie fanpage oraz blog i czekajcie na kolejne informacje!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Rozpocznij
%d blogerów lubi to: