Wiosenne Ptakoliczenie z Przyrodą dla Sosnowca – który ptak zwyciężył?

Wiosenne Ptakoliczenie z Przyrodą dla Sosnowca zakończone! W dniach 9-10 maja obchodziliśmy Światowe Dni Ptaków Wędrownych (World Migratory Bird Day, WMBD). Jest to coroczne święto obchodzone od 2006, w  każdy 2. weekend maja i ma na celu obserwację niezwykłego fenomenu ptaków, którym jest podróż lub jak kto woli migracja ptaków. Nad Polską krzyżują się szlaki wędrówek ptaków łączące trzy kontynenty. Dlatego nasz kraj jest wyjątkowym obszarem dla ptaków wędrownych. To tutaj spotykają się ptaki lecące przez Europę, a także wędrujące z dalekiej Syberii, Afryki i Azji. W aspekcie prawnym idea liczenia ptaków wędrownych ma umocowanie w konwencji o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt (ang. Convention on Migratory Species, CMS) z dnia 23 czerwca 1979 roku (Bonn, Niemcy).

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

W Polsce, głównym inicjatorem jest OTOP – Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, które ogłosiło akcję #razemnaptaki. Jest to działanie mające na celu obserwacje ptaków, w tym szczególnie ptaków wędrownych. Ma to ogromne znaczenie dla globalnego programu Spring Alive, który bada sytuację: bociana białego, dymówki, brzegówki, jerzyka, kukułki, a także żołny i sieweczki obrożnej.

Włączając się w tą piękną inicjatywę, zachęciłem moich znajomych oraz użytkowników mojego fanpage-a Przyroda dla Sosnowca, do terenowych obserwacji ptaków. Niestety z uwagi na obecną sytuację w kraju i na świecie, nie mogliśmy się spotkać, aby wspólnie podziwiać naszych skrzydlatych przyjaciół. Podczas „Zimowego Ptakoliczenia z Przyrodą dla Sosnowca” obiecałem uczestnikom, że zorganizuję podobną wędrówkę, ale w okresie wiosennym. Nikt nie spodziewał się, że czekają nas zmiany. Dlatego trzeba było przeprowadzić akcję nieco inaczej. Stwierdziłem, że Sosnowiczanie także powinni mieć okazję dowiedzieć się jakie ptaki odwiedzają nasze miasto i inne obszary Polski.

Ptakoliczenie Wiosna 2020- blog2

Z uwagi na to, że nie mogłem przeprowadzić jednej, wspólnej akcji to zaproponowałem, aby wszystkie obserwacje umieszczać po specjalnym wpisem na fanpage-u.  W celu prawidłowego zebrania danych, poprosiłem uczestników, aby komentarz zawierał w sobie: lokalizację (np. numer działki geodezyjnej, ulicę, miasto) i gatunek ptaka – wraz z jego liczebnością. Natomiast zdjęcia uzupełniały obserwacje. Ważne było także to, aby w obserwacjach uwzględniać każdego napotkanego ptaka, a nie tylko te wędrowne. Lokalizacje nie musiały dotyczyć wyłącznie Sosnowca. Ptaki migrują, więc pełną ocenę uzyskujemy w ujęciu ogólnopolskim. Po indywidualnych wycieczkach, wszystkie obserwacje można wprowadzać do internetowej bazy http://www.ornitho.pl , a gatunki Spring Alive na www.springalive.net

Ptakoliczenie Wiosna 2020- blog
Podczas zimowego spaceru wokół sosnowieckich Stawików zaobserwowaliśmy w sumie 24 gatunki i 760 osobników! Dlatego dla wiosennych obserwacji jest to punkt wyjścia, ale nie można porównywać tych dwóch zestawień liczbowych. Zimowe liczenie miało miejsce w jednym obszarze, natomiast wiosenne dotyczy kilku miast i województw. Jestem wdzięczny każdej osobie, która zechciała podzielić się swoimi obserwacjami i dokumentacją fotograficzną. Na koniec tej części mam dla Was ciekawostkę. Podczas sosnowieckiego, zimowego ptakoliczenia, najliczniejszym gatunkiem okazała się łyska. W całym kraju widziano wtedy zaledwie 928 osobników, z czego 165 ptaków w samym Sosnowcu! Daje to 17,78% całej obserwowanej w styczniu populacji.

16
Łyski jako najliczniejszy ptak Zimowego Ptakoliczenia w Sosnowcu

A teraz najważniejszy element. Podsumowanie liczebności ptaków jakie udało nam się wypatrzeć. Osobiście przez weekend wypatrzyłem 36 gatunków ptaków i 257 osobników. Znalazły się wśród nich 4 gatunki z listy Spring Alive: bocian biały, dymówka, jerzyk i kukułka.

Z przesłanych informacji wynika, że nasze obserwacje były prowadzone w: Sosnowcu, Katowicach, Chorzowie, Czeladzi, Będzinie, Dąbrowie Górniczej, Mikołowie (Borowa Wieś) i Chotyzach.

WIOSENNE PTAKOLICZENIE  (kolejność alfabetyczna):

bażant – 9
błotniak stawowy – 1
bocian biały – 3
bogatka – 42
brzegówka – 0
brzęczka – 1
cierniówka – 2
czajka – 4
czapla siwa – 1
czyż – 0
drozd śpiewak – 2
dudek – 1
dymówka – 6
dzięcioł duży – 3
dzięcioł średni – 1
dzięcioł zielony – 2
dzwoniec – 4
gawron – 1
gil – 0
gołąb miejski – 38
głowienka – 10
grubodziób – 1
grzywacz – 15
jerzyki – 49
kapturka (pokrzewka czarnołbista) – 14
kawka – 21
kląskawka – 2
kokoszka – 1
kos – 20
kopciuszek – 1
kowalik – 4
krogulec – 1
kruk – 1
krzyżówka – 54
kukułka – 6
kwiczoł – 6
łabędź niemy – 3
łyska – 19
makolągwa – 1
mazurek – 11
modraszka – 6
muchołówka białoszyja – 3
muchołówka żałobna – 2
nurogęś – 1
pełzacz ogrodowy – 3
perkoz dwuczuby – 2
piecuszek – 10
piegża – 3
pierwiosnek – 12
pleszka – 1
pliszka siwa – 7
pokląskwa – 1
pustułka – 7
raniuszek – 3
rokitniczka – 4
rudzik – 4
rybitwa – 5
sierpówka – 23
sieweczka obrożna – 0
skowronek – 1
słowik rdzawy – 1
sójka – 7
sroka – 20
strzyżyk -1
szpak – 104
śmieszka – 0
świstunka leśna – 1
trzciniak zwyczajny – 13
trznadel – 5
uszatka – 1
wilga – 2
wrona siwa – 1
wróbel – 20
zaganiacz zwyczajny – 1
zięba – 6
zimorodek – 2
żołna – 0

* kolorem zielonym oznaczono ptaki z programu Spring Alive.

W sumie 71 gatunków ptaków i 643 osobników.

Mamy więc wzrost liczby gatunków w porównaniu do początku roku – z 24 na 71. Natomiast odnotowaliśmy spadek liczebności ptaków – z 760 na 644. W naszym regionie nie udało nam się zaobserwować kilku ptaków z programu Spring Alive. Były to: brzegówka, sieweczka obrożna oraz żołna. Prawdopodobnie wynika to ze specyficznych siedlisk, które zajmują oraz ciągle zmniejszającej się populacji tych ptaków. Dodatkowo, porównując powyższe zestawienie do tego ze stycznia, nie udało się zaobserwować ani jednego przedstawiciela: czyży, gili oraz śmieszek. Wnioski na temat „zniknięcia” tych gatunków będzie można wyciągnąć dopiero w przyszłym roku, oceniając czy są chwilowe braki, czy też ptaki utraciły odpowiednie warunki do bytowania.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.


Wygranym „Wiosennego Ptakoliczenia z Przyrodą dla Sosnowca” okazał się szpak (Sturnus vulgaris)! Naliczyliśmy aż 104 osobniki. Ten uzdolniony śpiewak idealnie przystosował się do życia w mieście. W okresie lęgowym szpaki zamieszkują różnorodne obszary z drzewami, w tym lasy, zadrzewienia, ogrody, czy parki miejskie. To własnie na nich szukają dziupli lub budek lęgowych.

szpak
Szpak (fot. M. Ziebro)

Drugie miejsce zajęła kaczka krzyżówka (Anas platyrhynchos), która króluje od kilku lat w zestawieniach Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków. Naliczyliśmy 54 osobniki. Warto dodać, że krzyżówki potrafią myśleć jedną połową mózgu, w zależności od tego jaka jest pora dnia. Dzieje się tak dlatego, że ewolucyjnie kaczki „nauczyły” się wyłączać mózg w celu jego regeneracji.

gaj krzyzówka
Kaczka krzyżówka (fot. I.Gaj)

Natomiast trzecie miejsce przypadło jerzykom (Apus apus), a więc naszym sojusznikom w walce z komarami. Ich liczebność to 49 osobników. Z dnia na dzień będzie ich coraz więcej, gdyż właśnie wracają do nas z cieplejszych rejonów świata. Jerzyki spędzają niemal całe życie w powietrzu.  W pogoni za zdobyczą może osiągać prędkość do 200 km/h.

Barbara Netczuk jerzyk
Jerzyk (fot. Barbara Netczuk)

Na liście obserwowanych ptaków znalazło się kilka ewenementów. Jednym z nich jest obecność samicy nurogęsi, zwanej inaczej traczem nurogęsią (Mergus merganser).  W Polsce jest to bardzo nieliczny ptak lęgowy, a jeżeli już występuje to głównie na północy i zachodzie kraju.  Szacuje się, że całkowita liczebność w naszym kraju to 900–1000 par.

Nurogęś
Nurogęś w Będzinie (fot. A. Barbara)

Osobiście najbardziej cieszę się z moich trzech obserwacji: dudka, czajki i makolągwy.  Dudka zwyczajnego (Upupa epops) widziałem dopiero drugi raz w życiu i było to spotkanie przypadkowe. Z reguły ptak ten wybiera doliny rzek i krajobraz rolniczy. Lęgnie się na pastwiskach i łąkach z pojedynczo rosnącymi drzewami z dziuplami (szczególnie często wybiera wierzby), gdzie może wydać na świat potomstwo. Zaskoczony obecnością człowieka dudek nie odlatuje zawsze od razu. Czasem nieruchomieje w pozie, w której upodabnia się do barwnej jaszczurki. W przypadku naszego „spotkania” było nieco inaczej. Jechałem samochodem, a on powolnym lotem wzniósł się z łąki i wylądował na pobliskim drzewie. Tak więc nigdy nie wiadomo kiedy spotka nas miła niespodzianka. Chcąc pomóc dudkom, możecie zamontować na wysokości ok. 1,5 m budkę lęgową o średnicy otworu wlotowego: 55 mm.

Dudek_Hoopoe_Huta
Dudek

Od lat obserwuje przyrodę w naszym mieście. Niestety zauważyłem negatywny trend jakim jest zmniejszenie liczebności ptaków. Kontynuując moje działania na rzecz ptaków złożyłem 17 października 2019 r. do Rady Miejskiej w Sosnowcu wniosek o utworzenie użytku ekologicznego pod nazwą „Potok Zagórski – ostoja czajki”. Obecnie czekam na jego rozpatrzenie, bo na grudniowej Radzie wniosek był wstępnie procedowany. Niestety minęło już prawie 7 miesięcy i nie mam informacji zwrotnej. Jednak co ciekawe, kolejny rok z rzędu czajki (Vanellus vanellus) wróciły w rejon Potoku Zagórskiego i wyprowadziły skuteczne lęgi. Ten niezwykły zwiastun wiosny wymaga naszej szczególnej uwagi, gdyż jest unikatem w skali regionu. Pierwsze czajki opuszczają Polskę już pod koniec maja i są to najczęściej osobniki, którym nie udało się wyprowadzić w danym sezonie lęgów.

Moje ostatnie działania mające na celu poprawę sytuacji ptaków mają odzwierciedlenie także sosnowieckim Budżecie Obywatelskim. To tam zgłosiłem projekt, w ramach którego powieszono 11 budek lęgowych, a obecnie trwa realizacja projektu z łąką kwietną. Piszę o tym nie bez powodu. Otóż są ptaki, które chętnie wyłuskują nasiona chwastów. Do takich należą też makolągwy (Linaria cannabina). Lubię, gdy przyroda tak pozytywnie mnie zaskakuje. Wyglądasz przez okno, obserwujesz ogród, w którym pnącza glicynii bardzo mocno oplatają przygotowaną dla nich konstrukcję i nagle dostrzegasz ptaka wielkości wróbla z czerwonym czołem i piersią! Pojawia się i znika, pojawia się i znika… i wtedy zaczynasz się uśmiechać. Makolągwy uwiły gniazdo tuż obok. Niemal na wyciągnięcie ręki. Tak było kilka lat temu. W tym roku ptaki wróciły „do mnie”. Samiec wyśpiewuje swoje melodie siedząc na szczycie śliwy lub leszczyny. Prawdopodobnie uwiły gniazdo w gęstwinie cyprysików Lawsona.

makolągwa
Samiec makolągwy

Wiosenne Ptakoliczenie jest już za nami, ale wiem, że nie była to ostatnia inicjatywa jakiej podjąłem na rzecz ochrony ptaków. Mam głowę pełną pomysłów, a przy Waszym wsparciu wiele z nich na pewno uda się zrealizować. Dlatego obserwujcie fanpage oraz blog i czekajcie na kolejne informacje!


Chciałbym bardzo serdecznie podziękować wszystkim uczestnikom tegorocznego Wiosennego Ptakoliczenia z Przyrodą dla Sosnowca. Nie było to łatwe zadanie, ale wykazaliście się niebywałym profesjonalizmem i niezwykłą wrażliwością wobec otaczającej Was przyrody. Wasze obserwacje i zdjęcia to olbrzymia baza wiedzy o ptakach.

W tym miejscu chciałbym wymienić wszystkie osoby, bez których to wydarzenie nie miałoby racji bytu: Ewa, Barbara, Anna, Iwona, Justyna, Monika, Barbara, Renata oraz Robert, Marcin i Dominik.


DZIĘKUJĘ!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Rozpocznij
%d blogerów lubi to: